فیشــــــنگار

پژوهشکده ی غیرانتفاعی

۲۰ مطلب با کلمه‌ی کلیدی «تحول در علوم انسانی» ثبت شده است

۱۲دی

علوم انسانی را از کجا استخراج کنیم؟

چهارشنبه, ۱۲ دی ۱۳۹۷، ۱۱:۲۵ ق.ظ

|4-5 minutes|از جنبشهای فکری اخیر یکی مکتب تفکیک است که می خواهد برای دنیای جدید ایده تازه بدهد. مکتب تفکیک همان رویکرد اخباریگری است؛ تفکر اخباریگری و تفکیکی، از اساس اجازه تحول فکری نمی دهد. مرتب می گویند ما کاری به عقل نداریم و فلسفه قدیم را منکریم اما در عمل، مبنای تفکر این است که برای همه چیز باید در همین متون حدیثی گشت و راه حل یافت. من نقد فلسفه سنتی را از سوی آنها دوست دارم اما هیچ جایگزینی ندارند. مثل آخر صفوی، که فلسفه قدیم نقد شد و اخباریگری جایش را گرفت. فیض کاشانی کتاب درباره اسب می نوشت اما فقط تعدادی روایت بود!


مفهوم علم در میان ما، روز به روز عرفانی تر و دور از نگرش علمی ـ تجربی شد. به نظرم سیطره تفکر صدرایی نقش مهمی در تخریب معنای علم تجربی داشت و ما را در امتداد هزاران سال، در قانع شدن، به همان سرمایه های کهن عقل گرایانه یونانی در هر دو بُعد عقل بحثی و شهودی، پیش برد، و زمینه نوعی انقلاب فکری و علمی را آن هم درست وقتی اروپا متحول شد، از دست ما گرفت. ما دلخوش به وحدت عاقل و معقول و اتحاد با عقل فعال بودیم در حالی که دقیقا در مسیر انفعال حرکت می کردیم.


من صرف تکیه بر تفکر تجربی را ستایش نمی کنم، اما تا اینجا این حرف درست بود که قرآن نگرش واقع گرایانه ای به علم داشت که مسلمانها از آنها دور شدند. از همان ابتدای اسلام، برخلاف روش قرآنی که علم را در معنای عام به کار می برد، علما، علم را به معنای حدیث گرفتند. ده ها کتاب و رساله هست که نام کتاب العلم دارد، در بخاری و کافی هم هست اما همه آنها مقصودشان علم حدیث است. به تبع آن، علم اصلی، همان علم دینی شد و بقیه در حاشیه قرار گرفتند. هیچ کس علم را جز افرادی نادر مثل رازی و بیرونی، جدی نگرفت.


این که دنیای اسلام توانست بهره ای در علم داشته باشد، حرفی نیست اما باید بدانیم هیچ نوع انقلاب علمی [در هیچ زمانی میان مسلمانان] پدید نیامد، انقلابی مشابه آنچه در رنسانس و پس از آن قرن های هفدهم و هجدهم در بغداد پدید نیامد. ما همان علوم یونانی را توسط فارابی و ابن سینا، لباس جدید پوشاندیم. اتفاق خاصی نیفتاد. دانش های فرعی ما توسعه یافت. البته در زمینه حقوق و فقه، توسعه داشتیم اما آنها هم به دلایلی، متوقف شد.

 

ما انتظار داشتیم بعد از انقلاب، ادبیات علمی تری را داشته باشیم. متاسفانه نه فقط در علم کار جدی نکردیم، بلکه از لحاظ دینی هم نگرش های عاقلانه جای خود را به تمایلات  خرافه گرایانه واگذار کرد. شما عقب ماندگی علمی را هم به عنوان خرافات علمی در نظر بگیرید، چیزی که در رشد پدیده ای ساختگی و ناشی از تنفر نسبت به غرب، به نام طب سنتی قابل مشاهده است.


همه آنها که از طب سنتی ترویج می کنند، به طور مداوم به علم جدید حمله می کنند. بنده وقتی این دوره را با دوره صفوی مقایسه می کنم، فرق چندانی نمی بینم. چنان که دوره قاجاری هم تا اواسط راه و حتی بعد از آن همین طور است. ما در یک برهه کوتاه، با رشد افکار کسانی مانند مطهری، قدری برابر خرافات ایستادیم اما به سرعت از آن وضعیت دور شدیم. حقیقت آن است که ترویج خرافات، قدری هم گرو این است که کسانی که قدرت و پول دارند، می خواهند خود را مذهبی تر هم نشان دهند و از این راه، بهره برداری بیشتری بکنند. این کار معمولا در دل خرافات راحت تر انجام می شود. جنس آدمهای متدین پولدار، این است که اگر هوشیارش نکنیم، مدام به سمت ظاهر بینی غش می کند. به میزان دینداری باید عقلش را هم تقویت کرد. آدم هایی را داشتیم که اوائل انقلاب، نگاه های روشنفکری بهتری به دین داشتند، اما به تدریج، یا سکوت کردند یا خود به حمایت از این امور پرداختند. مدعیان امام زمانی بیش از حد هستند، و اگر مقاومت برخی از نهادها نبود، وضع ما از این هم که هست بدتر بود.


ما در این دوره، شاهد تکرار صفویه هستیم؛ مقصودم به خصوص روی این جهت است که در دوره اخیر صفوی، تلاش کردند همه علوم را از دل احادیث درآورند، مشابه این تلاش را در اسلامی کردن علوم در دوره جدید مشاهده می کنیم. گاهی آنها که فلسفی ترند می گویند ما در کل می خواهیم نگرش توحیدی را حاکم کنیم، اما به طور مشخص، عده ای دنبال آن هستند که از دل احادیث و متون دینی، همه علوم را استخراج کنند. برخی می گویند می خواهیم علوم انسانی و اجتماعی را استخراج کنیم، برخی پا را بالاتر گذاشته و همه علوم را می گویند. مشکل این است که فکر علمی، فکر کشف روابط علمی در جهان، فکری که بتواند مثل نیوتن یا انیشتین عمل کند، در عمق فکر ما نیست. با این وضع، ما حتی تشیع را از عقل هم دور می کنیم. |link|

۰۹مرداد

تناسب شغل و شاغل و مشغول

سه شنبه, ۹ مرداد ۱۳۹۷، ۱۰:۴۶ ق.ظ
به طور دقیق 85 درصد فرصت های شغلی موجود در بازار، مربوط به نیروی کار ساده و فنی است و 15 درصد متناسب با فارغ التحصیلان دانشگاهی است.|لینک|
۰۲مرداد

خوش تیپ ترین استاد دانشگاه

سه شنبه, ۲ مرداد ۱۳۹۷، ۰۸:۳۰ ق.ظ

من در 20 شهریور 1396 طی ایمیلی به جناب دکتر فتوحی رئیس دانشگاه صنعتی شریف نوشتم که طبق ارزیابی تایمز، رتبۀ علمی دانشگاه ما پائین آمده است و ایشان جواب دادند که در مورد اقدامات ضروری با من صحبت خواهند کرد. ظرف 9 ماه گذشته هیچ اقدامی در این زمینه بعمل آورده اند؟» جز اینکه حکم بازنشستگی مرا امضا کنند؟



۲۸تیر

و حالا عبادت را تعریف کنید!

پنجشنبه, ۲۸ تیر ۱۳۹۷، ۱۱:۰۰ ق.ظ

در پست «ذاریات 56 » یکی از دوستان پرسشی مطرح کردن که اگر هدف از آفرینش انسان، عبادت پروردگار است؛ حالا معنی این عبادت چیست؟ خواهشمند است حضار گرامی دانسته ها و مطالعات خود را در افق این سوال گردآورید. با تشکر

۲۸خرداد

بعد چهارم سیاست خارجی

دوشنبه, ۲۸ خرداد ۱۳۹۷، ۰۸:۳۴ ق.ظ

کتاب «بعد چهارم سیاست خارجی» که با حمایت بنیاد کارنگی منتشر شده بود ادعا میکرد مسائل آموزشی و فعالیت های گوناگون فرهنگی – هر چند عموما به آن توجه نمی‌شود- جنبه های بسیار مهمی از سیاست خارجی هر کشوری را تشکیل می دهد.

۲۰خرداد

نقص فلسفه‌ی ما این است

يكشنبه, ۲۰ خرداد ۱۳۹۷، ۰۸:۵۱ ق.ظ

ما به رنسانس فلسفی یا واژگون کردن اساس فلسفه‌مان احتیاج نداریم. نقص فلسفه‌ی ما این است که  امتداد سیاسی و اجتماعی ندارد. فلسفه‌های غربی برای همه‌ی مسائل زندگی مردم، کم و بیش تکلیفی معیّن میکند: سیستم اجتماعی را معیّن میکند، سیستم سیاسی را معیّن میکند، وضع حکومت را معیّن میکند، کیفیت تعامل مردم با همدیگر را معیّن میکند؛ اما فلسفه‌ی ما به‌طور کلّی در زمینه‌ی ذهنیّاتِ مجرّد باقی میماند و امتداد پیدا نمیکند. شما بیایید این امتداد را تأمین کنید، و این ممکن است khamenei.ir

۱۹خرداد

شباهت قالیبافی با فیشنگاری

شنبه, ۱۹ خرداد ۱۳۹۷، ۱۲:۵۱ ب.ظ

تنها بودم. گفتم حالا که جمعه است بگذار یادی از اموات بی وارث بکنیم. تلویزیون را روشن کردم و زدم شبکه چهار. یهویی دیدم فیاض دارد حرف میزند. ریش و گیسوان تمامی سفید، پیر و چروکیده شده بود. [1] میگفت راه بروز ایده و خلاقیت این است که دانش به شعور عمومی تبدیل شود و شبکه های اجتماعی در این زمینه می توانند موثر باشند. صحبت هایش برای منِ علاقنمند به مسائل علوم انسانی مفید بود.   سپس لختی در خانه چرخیدم و کارهای دیگری کردم و سپس به پای این شبکه ی وزین اما بی وارث برگشتم و دیدم آقای دکتر دینانی دارن صحبت میکنن. با خودم گفتم شبکه چهار هم دیده من علاقمند شدم به برنامه قبلی[2]  گفتن بذار یه برنامه دیگه هم براش بذاریم که بیشتر بمونه پای ما! مخاطب ندیده ها!!

 

جفت برنامه ها مفید و الهام بخش بود. ولی من لباس پوشیدم و کتابی را در کیف کوچکم گذاشتم و آمدم توی پارک جمع و جور نزدیک خونه مون. سه تا پیرمرد نشسته بودن منم رفتم نزدیکشون نشستم. پارک تقریبا دو بخش داره [3] و من متوجه شدم نیمکت های پارک رو زنونه مردونه کردن این ساکنان همیشگی ... صبح مردها روی نیکمت ها ضلع شرقی مینشینند و عصر پیرزن ها


پیرمردها دیگه چرا تحت تاثیر جنگ نرم قرار گرفتن انصافا؟ میگفت: آقایون میگفتن ما تشنه ی خدمتیم؛ فک کنم دیگه تشنگی شون رفع شده


تغییرات وبلاگ رو هم به فال نیک میگیریم. موضوعات رو کم کردم ولی کلمات کلیدی احتمالا بیشتر بشه برای هر پست. کیا قالی بافی بلدن؟ شباهت قالیبافی با فیشنگاری میدونید چیه؟



[1] به رنگ ابروهایش دقت نکردم.

[2] اسم برنامه «مهمان خانه» بود با اجرای ضعیف امیرحسین مدرس

[3] بخاطر اهتمام شهرداری که هر جا رو خالی دیده به پارک تبدیل کرده.

۱۰اسفند

دکتر!

پنجشنبه, ۱۰ اسفند ۱۳۹۶، ۰۷:۵۶ ق.ظ

امروز دانشگاه ها چنان زیاد شده اند که هر کس از پهلوی آدم بگذرد ممکن است دارای [درجه] دکترا باشد. زمانی مدارس تجملی بود و مختص بود به فرزندان ذکور طبقه مرفه. 290

 


پینوشت: گزارش هایی از امریکای اوایل قرن بیستم به دست ما رسیده است که ثابت میکند در همه جای دنیا اگر جلوی پل گیشا صدا بزنی «دکتر!» حداقل ده نفر به سمتت برمیگردند!

۰۸اسفند

خوانشی از نامه داوری اردکانی

سه شنبه, ۸ اسفند ۱۳۹۶، ۰۹:۰۸ ق.ظ

حسن عباسی: جای تاسف دارد که رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران می گوید نمی شود علم دینی تولید کرد.

۰۷اسفند

بیا ثبت نام کن

دوشنبه, ۷ اسفند ۱۳۹۶، ۰۷:۲۹ ق.ظ

**امروز از دانشگاه آزاد زنگ زدن: بیا ثبت نام کن!

 

-گفتم: من که آزمون شرکت نکردم!!

 

-گفت: اون روز تو تلگرام به دوستت گفتی شاید تو "آزمون ارشد" شرکت کنی 😐

۰۷آذر

علوم انسانی استعماری

سه شنبه, ۷ آذر ۱۳۹۶، ۰۲:۳۳ ب.ظ

مورخان فلسفه، فلسفه معاصر غرب را به دو گرایش اصلی فلسفه تحلیلی و فلسفه قاره‌ای تقسیم می‌کنند. فلسفه تحلیلی با بریدن از تاریخ و واقعیت‌های اجتماعی و با ریاضی‌گونه کردن آنها به نرمی نیروهای اجتماعی را فریب می‌دهد و به بی‌عملی می‌کشاند.

۲۷شهریور

ایران کل‌ش واس‌ماس

دوشنبه, ۲۷ شهریور ۱۳۹۶، ۰۸:۴۸ ق.ظ

بر اساس پژوهش‌های متقنی که در حوزه باستان‌شناسی در «بنیاد حکمت اسلامی صدرا» انجام شده، می‌توان اثبات کرد که «تمدن سومری»‌که به عنوان نخستین تمدن انسانی امروزی به دنیا معرفی می‌شود، نژاد ایرانی و نه سامی داشته‌اند.

۱۲تیر

علوم انسانی چیست؟

دوشنبه, ۱۲ تیر ۱۳۹۶، ۰۱:۰۲ ب.ظ

علوم انسانی به تبعیت از علم مدرن، انسان مطلوب را معرفی و سپس با توصیف انسانِ تحقق یافته، به دنبال تغییرَش به سوی انسان مطلوب خواهد بود. (خسروپناه,خبرگزاری فارس 1396: 12تیر)

۰۳خرداد

درود بر این تعبیر

چهارشنبه, ۳ خرداد ۱۳۹۶، ۱۰:۵۳ ق.ظ

من گاهی مثال می‌زنم ـ اگر یکوقت زلزله خدای نخواسته بیاید و یک شهر را خراب کند و من بنشینم توی مدرسه درس بخوانم، شما هم بروید در نظام رژه بروید... صحیح است؟ نه، باید همه بیاییم این زلزله‌زده‌ها را نجات بدهیم. آقا، امروز مملکت ما غربزده است که از زلزله‌زده بدتر است!

۱۸ارديبهشت

اینجا ایران است

دوشنبه, ۱۸ ارديبهشت ۱۳۹۶، ۱۱:۲۸ ق.ظ

اینجا جمهوری اسلامی است؛ اینجا، مبنا اسلام است، مبنا قرآن است؛ اینجا جایی نیست که سبک زندگی معیوبِ ویرانگرِ فاسدِ غربی بتواند در اینجا این‌جور اِعمال نفوذ کند. بیشتر

۱۷فروردين

الانسان، بعدالدُنیا

پنجشنبه, ۱۷ فروردين ۱۳۹۶، ۰۹:۳۱ ق.ظ

برای انسان از لحظه‌ی مرگ، حیات دیگری آغاز خواهد گشت که در آن از همه آنچه که در دنیا بوده است [اعم از دارایی و روابط اجتماعی]عاری و تنها خواهد شد. (حیات پس از مرگ, 22)

۲۸اسفند

تحول آموزش و پرورش درسند2030

شنبه, ۲۸ اسفند ۱۳۹۵، ۰۹:۵۲ ق.ظ
طبق سند 2030 در مدارس ما همجنس‌بازان می‌توانند کلاس آموزشی داشته باشند، ولی در مورد دین نمی‌توانیم صحبت کنیم. طبق این سند آموزش متون دینی مخل خلاقیت است و باید از مدارس حذف شود. متن+صوت+فیلم
۲۳بهمن

از بخت خوب من

شنبه, ۲۳ بهمن ۱۳۹۵، ۰۲:۲۴ ب.ظ
70 سال است که با فلسفه سروکار دارم [اما] مطلب روشنی نیست برایم؛ از بخت‌های من در آخر عمر این است که دوباره به فلسفه اسلامی برگشته‌ام. بنده بر عهده گرفتم رساله کوتاهی در باب فلسفه اسلامی بنویسم و از این باب بسیار خوشحالم.
۲۸دی

جایگاه ما در دنیا (2)

سه شنبه, ۲۸ دی ۱۳۹۵، ۰۴:۴۶ ب.ظ

منطق خرد انسان را جزئی از جمله ی آفرینش می داند که هیچگونه استقلال و سرخودی ندارد و برخلاف آنچه انسان خود را فرمانروای آفرینش پنداشته و به گمان خود، طبیعت سرکش را به خواسته های خود رام می کند و به زانو در می آورد، خودش نیز آلت دست طبیعت و یکی از دستیاران و فرمانبرداران آن است. (طباطبایی 1360, 153)


+ در این بحث شرکت کنید.

۱۸دی

خطرات علوم انسانی برای ایران

شنبه, ۱۸ دی ۱۳۹۵، ۰۹:۲۸ ق.ظ

بسیاری از حربه های ایدئولوژیک در پوشش علوم انسانی عرضه می شوند... نظریات علوم انسانی حاوی حربه های ایدئولوژیک هستند و قادرند به استراتژی و تاکتیک تبدیل شوند و در مقابل ایدئولوژی رسمی کشور صف آرایی کنند و آن را به چالش بکشند. (۳//شهریور/۸۸) 

فیشــــــنگار

با سلام؛ اینجا یک "وبلاگ" گفتگو محور است. ممنون می‌شوم اگر با ذکر نشانی یا "ایمیل " کامنت بدهید| پیشنهاد می کنم مطالب کوتاه را دو بار بخوانید| از صفحه «معرفی وبلاگ» دیدن فرمایید.

آخرین نظرات